Home BlogActueel Waarom Krakau een autovrije binnenstad heeft

Waarom Krakau een autovrije binnenstad heeft

Autogek Polen wilde geen auto's in de oude stad

by Informatiebureau Krakau

Terwijl je rustig door de knusse straten van het oude centrum slentert, wordt je omringd door fietsers, voetgangers en zelfs paard en wagens die zich rustig voortbewegen. Je mist het geen moment in de brede straten van de vroegere Poolse hoofdstad en op het gigantische centrale marktplein: autoverkeer.

Autovrij sinds 1979

Auto’s zijn nauwelijks toegestaan in het oude centrum. Dat is best een opvallende keuze voor een land zo autogek als Polen. Krakau is dan ook lang niet altijd gezegend geweest met een autoluw centrum. Op foto’s uit archieven is goed te zien hoe anders de sfeervolle oude stad er in de vorige eeuw uit zag.

Rond de monumentale lakenhallen lag een brede autoweg. Waar nu mensen op terrasjes een drankje doen, bevond zich tot eind van de jaren ’70 een verkeersplein. Voor de Mariakerk langs raasde autoverkeer en de nu gezellige en levendige Grodzkastraat richting Wawel werd toen overheerst door geraas van voertuigen.

Al die auto’s, daar was de middeleeuwse stad simpelweg niet op gebouwd. De monumentale bouwwerken en oude bestrating hadden ernstig te lijden onder het drukke verkeer. Al in de jaren ’50 waren Krakauers zich ervan bewust dat zwaar verkeer een te grote belasting was voor het oude centrum.

Overgebleven tramrails

In 1953 werden daarom de trams die Stare Miasto grotendeels doorkruisten, grotendeels verplaatst. Zij reden voortaan, net als nu nog, op de ringweg net buiten het Planty park die het oude centrum omringd. Als je vanaf park door Szewska straat naar het grote plein loopt, kun je nog delen van de smalle trambaan zien liggen tussen de bestrating.

Na de jaren ’50 was de auto in opkomst. Maar al die auto’s in de oude stad waren niet zonder gevolgen. De monumenten in de stad waren niet bestand tegen de vervuiling. Grote fabrieken, zoals de staalfabriek in Nowa Huta, speelden daar een rol in. Maar de vele auto’s waren net zo goed boosdoener. De prachtige gebouwen zaten toen onder een dikke laag roet.

Soms was er meer nodig dan een goede schoonmaakbeurt. Het rijtje zandstenen standbeelden uit 1722 bij de ingang van de Peter en Pauluskerk in Grodzka waren zo onherkenbaar aangetast door zure regen, dat ze volledig vernieuwd moesten worden.

Moeilijk voor te stellen: op de plek waar nu terrasjes en voetgangers zijn, raasde niet lang geleden het autoverkeer. (foto: Onet.pl)

Wat de Krakauers willen

Er zat maar één ding op: vervuilende auto’s moesten de stad uit. Met de opkomst van de politieke ‘Solidarinosc’ beweging in e jaren ’70 van de vorige eeuw werd het gangbaarder om naar de wil van het volk te luisteren. En het volk in Krakau wilde gezonde lucht en bovenal; haar mooie stad terug.

Vanaf 1979 is het daarom niet toegestaan om in het grootste deel van het oude centrum te rijden. Het plein werd opnieuw bestraat, de rotonde verdween. De enige auto’s die je er nu nog ziet zijn dienst- of gemeenteauto’s en in de ochtend bevoorradingsvoertuigen.

Auto nog altijd koning

Dat betekent niet dat Krakau na 1979 een walhalla werd voor fietsers en voetgangers. Integendeel, buiten de straten van het historische centrum heerste de auto. De aleja’s die de stad doorkruisen, stonden tot voor kort tijdens spitsuren volledig vast en bijna elk vrij stukje stoep werd als parkeerplaats beschouwd.

De afgelopen jaren wordt daar ook paal en perk aan gesteld. De gemeente maakt serieuze stappen om autogebruik in de stad terug te dringen. Zo is ook de – eveneens middeleeuwse – Joodse buurt Kazimierz veel minder toegankelijk voor auto’s. Het is nu zelfs mogelijk om op Plac Nowy een riante Zapikanka te eten zonder tussen de uitlaatgassen te staan.

Ook buiten de oude centra is veel aandacht voor ander verkeer dan auto’s. Fietsen is veel meer geaccepteerd dan 10 jaar terug. Sinds de COVID-lockdowns zijn Krakauers op de tweewieler overgestapt en om daaraan tegemoet te komen worden bijna maandelijks nieuwe fiets- en wandelpaden geopend.

>> Lees hier meer over wie, wat en waar van fietsen in Krakau

Sinds het oude centrum dus in 1979 autovrij werd, was de rest van Krakau nog lange tijd het domein van de heilige koe. Maar de afgelopen jaren wordt er een inhaalslag gemaakt voor schoner en veiliger vervoer in de hele stad. Daardoor is er alle ruimte om rustig rond te lopen. Het centrum van Krakau, zeker het grote plein en de straten van de ‘koninklijke route’, kunnen alsnog behoorlijk druk worden. Maar dan wel met voetgangers. Wees eerlijk, je moet er niet aan denken dat al die mensen in een auto zitten.

Ook interessant

Deze site gebruikt cookies om de gebruikservaring te verbeteren. Wil je meer weten of cookies uitschakelen, klik dan op de 'lees meer'-knop. Accepteren Lees meer